دوره 16، شماره 2 - ( فصلنامه پژوهش های سیاسی جهان اسلام تابستان 1405 )
جلد 16 شماره 2 صفحات 77-45 |
برگشت به فهرست نسخه ها
دکتری گروه علوم سیاسی گرایش سیاستگذاری عمومی ، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ، javad_khademzadeh@yahoo.com
چکیده: (203 مشاهده)
جنگ اوکراین بهعنوان یک نقطه عطف ژئوپلیتیکی، موجب اختلال در نظم قدرت در اوراسیا و بازتوزیع نسبی قدرت در سطح منطقهای شده است. در این چارچوب، آسیای مرکزی که برای دههها در مدار نفوذ ژئوپلیتیکی روسیه قرار داشت، وارد مرحلهای جدید از بازتعریف نقش و جایگاه خود در معادلات منطقهای و بینالمللی شده است. تضعیف نسبی توان ژئوپلیتیکی روسیه، همزمان با افزایش حضور و رقابت بازیگرانی چون چین، ترکیه، اتحادیه اروپا و ایالات متحده، ساختاری چندقطبی و پیچیده در این منطقه ایجاد کرده است. این مقاله با اتکا به چارچوب نظری ترکیبی نئورئالیسم ساختاری کنت والتز و رویکرد منطقهگرایی نوین، به تحلیل پیامدهای این تحولات بر استراتژی ژئوپلتیک کشورهای آسیای مرکزی میپردازد.سؤال اصلی پژوهش آن است که جنگ اوکراین چگونه موجب تحول در الگوی رفتار ژئوپلتیک کشورهای آسیای مرکزی شده و تا چه اندازه این کشورها توانستهاند از منطق رقابت قدرتهای بزرگ بهسوی منطقهگرایی و همگرایی بومی حرکت کنند؟ فرضیه مقاله بر این مبنا استوار است که بازتوزیع قدرت پس از جنگ اوکراین، ضمن تشدید رقابت بازیگران فرامنطقهای، فضای مانور راهبردی کشورهای آسیای مرکزی را افزایش داده و آنها را به اتخاذ سیاست چندجانبهگرایی متوازن، نهادسازی منطقهای و تعمیق همکاریهای ژئواکونومیک سوق داده است.یافتههای پژوهش نشان میدهد که اگرچه تفاوت اولویتهای ملی،ضعف نهادی و فشار قدرتهای بزرگ همچنان موانعی جدی برای همگرایی پایدار محسوب میشوند، اما توسعه کریدورهای ترانزیتی، همکاریهای انرژی و اتصال زیرساختی درحال تبدیل شدن به بنیانهای اصلی نظم منطقهای نوظهور است. در مجموع، آسیای مرکزی در حال گذار تدریجی از یک حوزه نفوذ منفعل به یک بازیگر فعال ژئوپلیتیک در نظم نوین اوراسیایی است.
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |