دوره 16، شماره 1 - ( فصلنامه پژوهشهای سیاسی جهان اسلام، بهار 1405 )
جلد 16 شماره 1 صفحات 14-1 |
برگشت به فهرست نسخه ها
1- استادیار، گروه علوم سیاسی، پیام نور، تهران، ایران ، Amirifard.parisa@pnu.ac.ir
2- علامه طباطبایی و دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2- علامه طباطبایی و دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
چکیده: (411 مشاهده)
| این مقاله با تمرکز بر تحول نسبت میان «تقدیر» و «احتمال» در بستر گسترش فضای مجازی، به بررسی دگرگونی بنیانهای معرفتی در جوامع مسلمان میپردازد. مسئله اصلی پژوهش آن است که چگونه سیطره عقلانیت محاسباتی و منطق احتمالات، که ریشه در سنت فلسفی مدرن و دوگانگی سوژه و ابژه دارد، موجب تضعیف الگوهای کلاسیک مبتنی بر علیت و تقدیر شده و در نتیجه، فهم انسان از نسبت میان حقیقت، واقعیت و طبیعت را دگرگون ساخته است. در این راستا، پرسش محوری مقاله عبارت است از اینکه گذار از منطق انطباقی علی و معلولی به منطق احتمالاتی در فضای مجازی، چه تأثیری بر بازتعریف مفهوم تقدیر در زیست جهان معاصر، بهویژه در کشورهای مسلمان، داشته است. چارچوب نظری پژوهش مبتنی بر تلفیقی از فلسفه فناوری، الهیات سیاسی و مباحث معرفتشناسی مدرن با تأکید بر آراء دکارت، کانتور و گودل است که در آن، فضای مجازی بهعنوان امتداد عقلانیت محاسباتی تحلیل میشود. این پژوهش با روش تحلیلی تفسیری و رویکردی میانرشتهای، ضمن بررسی تحول مفاهیم بنیادین، نشان میدهد که غلبه منطق احتمال بر ساختارهای ادراکی، به بروز نوعی گسست در نظام معنایی و اختلال در منطق صدق انجامیده و پیامدهایی مانند ناامنی روانی، اضطراب معرفتی و فروپاشی انسجام تفسیری را در پی داشته است. یافتهها حاکی از آن است که این وضعیت نهتنها محصول تحولات فناورانه، بلکه برآمده از انتقال ضمنی مبانی الهیات سیاسی غرب به عرصه فناوری اطلاعات است که در نهایت، به بازتعریف تقدیر در قالب الگوهای غیرقطعی و سیال منجر شده است. |
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |