دوره 16، شماره 1 - ( فصلنامه پژوهشهای سیاسی جهان اسلام، بهار 1405 )
جلد 16 شماره 1 صفحات 46-31 |
برگشت به فهرست نسخه ها
1- دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2- دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران ،sinaee@um.ac.ir
3- دکتری، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2- دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران ،
3- دکتری، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
چکیده: (758 مشاهده)
تحولات غزه همواره از متغیرهای کلیدی در معادلات امنیتی، هویتی و ژئوپلیتیک خاورمیانه و از محرکهای اصلی شکلگیری ائتلافها و برداشتهای امنیتی این منطقه بوده است. ازاینرو، استمرار یا توقف منازعه در غزه نهتنها بر وضعیت فلسطین، بلکه بر الگوهای کنش بازیگران منطقهای و فرامنطقهای اثر میگذارد. جمهوری اسلامی ایران بهعنوان یکی از بازیگران مؤثر در معادله فلسطین، سیاست خارجی خود را در پیوند با این مسئله و در چارچوب راهبرد کلانش برای مقابله با اسرائیل، غرب و تقویت جایگاه خود در جهان اسلام تعریف کرده است. از این رو، تحقق «صلح پایدار» در غزه میتواند پیامدهای راهبردی بلندمدتی برای آینده سیاست خارجی ایران داشته باشد. این پژوهش با بهرهگیری از چارچوب نظری واقعگرایی تهاجمی جان مرشایمر و روش تحلیل مضمون، به دنبال پاسخ به این پرسش است که توافق صلح غزه ۲۰۲۵ چه تأثیری بر محاسبات قدرت، موازنه تهدید و رفتار منطقهای و فرامنطقهای ایران گذارده است؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد صلح غزه نه به تغییر راهبردی، بلکه به «تغییر تاکتیکی» در سیاست خارجی ایران انجامیده و رفتار ایران همچنان با منطق رقابت قدرتمحور واقعگرایی تهاجمی قابل تبیین است. محور مقاومت در این دوره، از یک ابزار صرفاً تهاجمی به «شبکهای نامتقارن و غیرمتمرکز» با کارکردهای چندگانه (بازدارندگی، اهرم چانهزنی دیپلماتیک و مدیریت هزینههای بینالمللی) تحول یافته است. ایران صلح غزه را نه پایان منازعه، بلکه «وقفهای راهبردی» و فرصتی برای بازآرایی قدرت، انتقال رقابت به عرصههای کمهزینهتر و تحکیم جایگاه نفوذ منطقهای تلقی میکند. این پژوهش با ارائه الگوی تحلیلی «تداوم اهداف راهبردی در بستر انعطافپذیری تاکتیکی»، نشان میدهد صلح در غیاب هژمون پایدار، نه پایان رقابت، بلکه «جنگ با ابزارهای دیگر» و آغازی بر دورانی پیچیدهتر و چند لایهتر از رقابت هژمونیک است.
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |