Political Research In Islamic World

fa تحول رسانه‌های نوین و دگرگونی حوزه عمومی در افغانستان: تحلیلی بر مبنای نظریه هابرماس در بستر پساسقوط طالبان Transformation of New Media and the Public Sphere in Afghanistan: An Analysis Based on Habermas’s Theory in the Post-Taliban Context تخصصي Special پژوهشي Research این پژوهش با بهره‌گیری از چارچوب نظری حوزه عمومی یورگن هابرماس، به بررسی تأثیر تحولات رسانه‌ای در افغانستان پس از سال 2001 بر شکل‌گیری یا تضعیف حوزه عمومی به‌عنوان فضایی برای گفتگوی عقلانی و مشارکت مدنی می‌پردازد. پرسش اصلی پژوهش این است که چگونه رسانه‌های نوین، به‌ویژه پلتفرم‌های دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی، بر ایجاد یا محدودیت حوزه عمومی در این کشور تأثیر گذاشته‌اند؟ فرضیه اصلی پژوهش این است که ظهور رسانه‌های دیجیتال به تقویت نسبی حوزه عمومی کمک کرده، اما چالش‌هایی مانند قطبی‌سازی قومی، سانسور، تهدیدات امنیتی و محدودیت‌های آزادی بیان مانع تحقق کامل آن شده‌اند. با استفاده از روش کیفی، یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که در دوره جمهوری (2001–2021)، رسانه‌های نوین، به‌ویژه شبکه‌های اجتماعی مانند فیس‌بوک و توییتر (ایکس)، فضاهایی غیررسمی برای طرح مسائل عمومی، گفتگوهای میان‌فرهنگی و نقد قدرت فراهم کردند و به مشارکت مدنی گروه‌های حاشیه‌ای، از جمله زنان و جوانان، کمک نمودند. با این حال، پس از بازگشت طالبان در اوت 2021، اعمال سانسور گسترده، محدودیت دسترسی به اینترنت و خشونت علیه روزنامه‌نگاران با بیش از 200 مورد نقض آزادی رسانه تا سال 2024-این فضاها را به‌شدت تضعیف کرده است. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهند که حوزه عمومی در افغانستان بیشتر در بسترهای غیررسمی دیجیتال شکل گرفته و نهادهای رسمی به دلیل ضعف ساختاری و فشارهای سیاسی نتوانسته‌اند نقش مشابهی ایفا کنند. این پژوهش بر لزوم توسعه سواد رسانه‌ای، حمایت از روزنامه‌نگاری مستقل و ایجاد فضایی امن برای کنشگران تأکید دارد تا پتانسیل رسانه‌های نوین برای بازسازی حوزه عمومی در شرایط چالش‌برانگیز افغانستان محقق شود.   Drawing upon Jürgen Habermas’s theory of the public sphere, this study examines the impact of media transformations in Afghanistan after 2001 on the formation or weakening of the public sphere as a space for rational dialogue and civic participation. The central research question is how new media, particularly digital platforms and social media networks, have contributed to the creation or limitation of the public sphere in the country. The main hypothesis of the study is that the emergence of digital media has relatively strengthened the public sphere; however, challenges such as ethnic polarization, censorship, security threats, and restrictions on freedom of expression have prevented its full realization. Using a qualitative approach, the findings demonstrate that during the republican period (2001–2021), new media-especially social networking platforms such as Facebook and Twitter (X)-created informal spaces for raising public issues, facilitating intercultural dialogue, and criticizing political power. These media also enhanced the civic participation of marginalized groups, including women and youth. Nevertheless, following the return of the Taliban in August 2021, the imposition of extensive censorship, restrictions on internet access, and violence against journalists - with more than 200 reported violations of media freedom by 2024-have severely undermined these spaces. The findings further indicate that the public sphere in Afghanistan has largely emerged within informal digital environments, while formal institutions, due to structural weakness and political pressures, have failed to perform a comparable role. The study emphasizes the necessity of promoting media literacy, supporting independent journalism, and creating a secure environment for civil and media activists in order to realize the potential of new media for reconstructing the public sphere under Afghanistan’s challenging conditions.   حوزه عمومی, رسانه‌ها, افغانستان, مشارکت مدنی, جمهوریت. Public Sphere, Media, Afghanistan, Civic Participation, Republic Era 123 148 http://priw.ir/browse.php?a_code=A-10-2496-1&slc_lang=fa&sid=1 Rohollah Eslami روح‌اله اسلامی eslami.r@um.ac.ir 3091561887 10031947532846008964 Yes Associate Professor, Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. Barna Salehi برنا صالحی salehi@gmail.com 3097653467 10031947532846008965 No Ph.D Candidate, Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran. دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.