Political Research In Islamic World

fa نقش شکاف طبقاتی در تضعیف همبستگی ملی؛ بررسی روندهای اجتماعی ایران (۱۳۶۸–۱۳۹۸) The Role of Class Inequality in Undermining National Cohesion: An Analysis of Social Trends in Iran (1989–2019) تخصصي Special پژوهشي Research این پژوهش با تکیه بر چارچوب نظری ماکس وبر، تأثیر ابعاد سه‌گانه شکاف طبقاتی (اقتصادی، پایگاه اجتماعی و قدرت/حزب) را بر میزان همبستگی ملی در جمهوری اسلامی ایران مورد سنجش قرار می‌دهد. تأکید اصلی بر این فرضیه است که نابرابری ساختاری و اقتصادی، منجر به تضعیف اجماع سیاسی و تعلق هویتی می‌گردد. پژوهش حاضر از نظر روش‌شناسی، ترکیبی از رویکرد توصیفی-تحلیلی (همبستگی) با ابزار پرسشنامه محقق‌ساخته است. جامعه آماری شامل ۲۰۰ نمونه در دو گروه کاملاً متضاد اقتصادی (منطقه ۱ به عنوان قشر مرفه و منطقه ۱۸ به عنوان قشر ضعیف تهران) با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای (بر اساس قیمت ملک در سال ۱۳۹۸) انتخاب شدند. متغیرهای مستقل شامل ابعاد شکاف طبقاتی (پایگاه مردمی، تبعیض ساختاری، سرمایه اجتماعی و اعتماد نهادی) و متغیر وابسته، همبستگی ملی تعریف شد. داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) تحلیل شدند. نتایج تحلیل آماری (با تأیید R2=0.48) نشان داد که شکاف طبقاتی به طور کلی تأثیر معناداری بر کاهش همبستگی ملی دارد. به طور خاص، ابعاد تبعیض ساختاری (β=0.35) و اعتماد نهادی (β=0.25) قوی‌ترین اثرات کاهشی را بر احساس همبستگی و تعلق هویتی ایرانیان در دوره مورد بررسی (۱۳۶۸-۱۳۹۸) اعمال کرده‌اند. این یافته‌ها تأیید می‌کند که ظهور نابرابری صرفاً اقتصادی نیست، بلکه در قالب بی‌عدالتی ادراک‌شده (تبعیض) و تخریب مشروعیت نظام (اعتماد)، به تضعیف انسجام ملی و تمامیت ارضی منجر می‌شود. بنابراین، کنترل و کاهش این ابعاد شکاف، حیاتی‌ترین استراتژی برای حفظ هویت ملی در ایران است.   Relying on Max Weber’s theoretical framework, this study measures the impact of the three dimensions of class stratification (economic, status/parietal, and party/power) on the level of National Cohesion in the Islamic Republic of Iran. The core hypothesis posits that structural and economic inequality leads to the erosion of political consensus and identity attachment.The research adopts a Descriptive-Analytical (Correlational) approach using a researcher-made questionnaire. The statistical sample consisted of 200 respondents divided into two sharply contrasting economic groups (District 1 representing the affluent and District 18 representing the deprived in Tehran), selected via Stratified Sampling based on property values in 2019 (1398 SH). Independent variables included dimensions of the class gap (popular base, structural discrimination, social capital, and institutional trust), while the dependent variable was defined as national cohesion. Data were analyzed using Structural Equation Modeling (SEM). The results of the statistical analysis (confirming an R2=0.48R2=0.48) indicated that the class gap generally exerts a significant negative influence on national cohesion. Specifically, the dimensions of structural discrimination (β=0.35β=0.35) and institutional trust (β=0.25β=0.25) demonstrated the strongest decaying effects on Iranians’ sense of cohesion and identity attachment during the studied period (1989–2019). These findings confirm that the emergence of inequality is not merely economic; rather, it manifests as perceived injustice (discrimination) and the erosion of regime legitimacy (trust), ultimately leading to the weakening of national unity and territorial integrity. Consequently, controlling and reducing these dimensions of the gap is vital for preserving national identity in Iran.   شکاف طبقاتی؛ همبستگی ملی؛ نظریه وبر؛ تبعیض ساختاری؛ اعتماد نهادی؛ تعلق هویتی. Class Gap, National Cohesion, Weberian Theory, Structural Discrimination, Institutional Trust, Identity Attachment. 67 96 http://priw.ir/browse.php?a_code=A-10-1850-1&slc_lang=fa&sid=1 Reyhaneh Ghaderi ریحانه قادری reyhaneghaderi60@gmail.com 10031947532846008727 10031947532846008727 No PhD student in Political Science, Department of Political Science, Islamic Azad University, Shahreza Branch, Shahreza, Iran. دانشجوی دکتری علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهرضا، شهرضا، ایران. Esmaeil Shafiei اسماعیل شفیعی esmaeilshafiee@gmail.com 10031947532846008728 10031947532846008728 Yes Assistant Professor, Department of Political Science and International Relations, Islamic Azad University, Shahreza Branch, Shahreza, Iran. (responsible Author) استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهرضا، شهرضا، ایران. (نویسنده مسئول). Seyed Mostafa Madani سید مصطفی مدنی madani20007@yahoo.com 10031947532846008729 10031947532846008729 No Assistant Professor, Department of Political Science and International Relations, Islamic Azad University, Shahreza Branch, Shahreza, Iran. استادیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهرضا، شهرضا، ایران.