fa محمد بن‌سلمان و فرایند شخصی‌سازی قدرت: گذار از عرف و سنت سیاسی و بازتاب‌های منطقه‌ای آن برای ایران (۲۰۱۷-۲۰۲۲) تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><span calibri="" style="font-family:"><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ظهور محمد بن‌سلمان و تمرکز قدرت او در رأس نظام سیاسی عربستان سعودی، فرایندی است که برخلاف اجماع گرایی، مشورت خاندانی و عرف و سنت‌های دیرینه سلطنتی این کشور صورت گرفته است. این گذار به شکل‌گیری ساختاری نئوپاتریمونیال منجر شده که در آن مظاهر مدرنیته، آزادی‌های مدنی و توسعه به شکل تصنعی و غیرواقعی در حال ظهور است، اما در عمل قدرت به صورت فردمحور و متمرکزتر در دستان ولیعهد تجمیع شده است. همزمان، این تمرکز فردی با شکل‌گیری الگوی کلاینتالیستی در سیاست خارجی همراه بوده است که عربستان را به‌عنوان بازیگری سرسپرده و تابع قدرت‌های بزرگ به‌ویژه آمریکا و رژیم صهیونیستی معرفی می‌کند که علاوه بر بازآرایی درونی، به تشدید شکل‌گیری الگوی تابع محور در سیاست خارجی منجر گردید. پژوهش حاضر، با رویکردی تحلیلی و مطالعات کتابخانه‌ای و اینترنتی، به بررسی این تحول غیرمتعارف در ساختار قدرت عربستان و بازتاب‌های آن در رفتار منطقه‌ای، به‌ویژه در تعامل با جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. سؤال اصلی این است که چگونه شخصی‌سازی قدرت برخلاف عرف سنت، همراه با رشد مناسبات کلاینتالیستی، به تشدید رقابت و رشد تعارض و چالش‌های منطقه‌ای ایران چون: صلح ابراهیم، عرب مد، شناسایی رژیم و کنش مندی خزنده نسبت به مسائل منطقه منجر شده است. یافته‌ها بیانگر آن است که این ترکیب ساختاری جدید، عربستان را در موقعیتی قرار داده است که با تکیه بر جلب حمایت قدرت‌های بزرگ، سیاست‌های مداخله‌جویانه و تهاجمی در منطقه دنبال می‌کند و معادلات ژئوپلیتیکی را به زیان ایران دگرگون ساخته است.</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:"><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The rise of Mohammed bin Salman and the concentration of power at the apex of Saudi Arabia&rsquo;s political system represent a process that deviates from the country&rsquo;s traditional norms of consensus-building, familial consultation, and long-standing monarchical customs. This transition has produced a neo-patrimonial structure in which manifestations of modernity, civil liberties, and development appear artificially, while in practice, power is increasingly centralized in the hands of the Crown Prince. Concurrently, this individualized concentration of authority has coincided with the emergence of a clientelist pattern in foreign policy, portraying Saudi Arabia as a subordinate actor aligned with major powers, particularly the United States and Israel. This pattern not only reshapes internal power dynamics but also reinforces a dependency-oriented approach in regional policy. This study, employing an analytical approach through library and online research, examines this unconventional transformation in Saudi power structures and its regional repercussions, especially in interactions with the Islamic Republic of Iran. The central research question addresses how the personalization of power, contrary to traditional norms and combined with the growth of clientelist relations, has intensified competition and exacerbated regional conflicts and challenges for Iran, such as the Abraham Accords, the Arab NATO initiative, recognition of Israel, and incremental activism in regional affairs. Findings indicate that this new structural combination positions Saudi Arabia to pursue interventionist and aggressive policies in the region by leveraging support from major powers, thereby altering geopolitical equations to Iran&rsquo;s disadvantage</span></span></span><span new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span></span></span><br> &nbsp; سنت شکنی در انتقال قدرت, نئوپاتریمونیالسیم, وابستگی راهبردی, گذار از سنت سلطنتی, چالش‌های منطقه‌ای ایران. Power transition disruption, Neo-patrimonialism, Strategic dependency, Departure from monarchical tradition, Iran’s regional challenges. 101 0 http://priw.ir/browse.php?a_code=A-10-2507-1&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Ganjian Moghadam علیرضا گنجیان مقدم alirezaganjianmoghadam@gmail.com 10031947532846009163 10031947532846009163 No University of Mazandaran دانشگاه مازندران Hossein Rafie حسین رفیع h.rafie@umz.ac.ir 5409870662 10031947532846009164 Yes University of Mazandaran دانشگاه مازندران