fa سازگاری اسلام و حقوق بشر در منظومه فکری فتح الله گولن تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><i><span lang="AR-SA" style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">حقوق بشر در جهان امروز به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌ها تبدیل شده و جوامع اسلامی نیز با چالش سازگاری میان این ارزش‌ها و آموزه‌های دینی مواجه‌اند. فتح‌الله گولن، رهبر جنبش خدمت در ترکیه، با رویکردی میانه‌رو و اعتدالی کوشیده است راهی برای تلفیق ارزش‌های اسلامی با مبانی حقوق بشر بیابد. پرسش اصلی مقاله حاضر این است که حقوق بشر در منظومه فکری گولن چه جایگاهی دارد و با چه چالش‌هایی روبه‌رو است؟ فرض ما بر آن است که گولن حقوق بشر را بنیادی دانسته و آن را پیوندی میان اسلام، دموکراسی و جامعه مدنی معرفی می‌کند، اما این رویکرد در عمل با مشکلاتی چون اتهام غرب‌گرایی، تعارض با قرائت‌های سنتی از شریعت و فشارهای سیاسی روبه‌رو شده است. مطالعه حاضر با رویکرد کیفی و در چارچوب تحلیل تفسیری ـ انتقادی و شیوه تحلیل داده‌ها، بر اساس تحلیل محتوای کیفی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که وی با اتکا بر آموزه‌های اسلامی، عرفان و اندیشه‌های مدرن، قرائتی بومی از حقوق بشر ارائه می‌دهد که همسو با ارزش‌های جهانی است و در عین حال بر مبانی دینی تکیه دارد. او دموکراسی را بستر تحقق کرامت انسانی دانسته و آموزش، جامعه مدنی و گفت‌وگوی بین‌الادیانی را ابزارهای اصلی توسعه حقوق بشر معرفی می‌کند</span></span></span></i><i><span dir="LTR" style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:115%">.</span></span></i><i><span style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> با وجود این، دیدگاه‌های او با چالش‌های عملی جدی مانند اتهام وابستگی به ارزش‌های لیبرال، فقدان چارچوب اجرایی روشن در سطح حکومتی و سرکوب جنبش خدمت پس از کودتای </span></span></span></i><i><span lang="FA" style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">۲۰۱۶</span></span></span></i><i><span lang="AR-SA" style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> ترکیه مواجه است. نتیجه نهایی نشان می‌دهد که علی‌رغم این محدودیت‌ها، اندیشه گولن می‌تواند الگویی برای پیوند اسلام، دموکراسی و حقوق بشر در جوامع اسلامی فراهم آورد</span></span></span></i>.</span></span></span></span></span><br> &nbsp;</p> <p style="text-align:justify"><span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Human rights have become one of the most significant concerns in today&#39;s world, and Islamic societies face the challenge of reconciling these values with religious teachings. Fethullah G&uuml;len, the leader of the Hizmet movement in Turkey, has adopted a moderate and balanced approach in an effort to find a way to integrate Islamic values with the foundations of human rights. The main question of this article is: What is the status of human rights within G&uuml;len&#39;s intellectual framework, and what challenges does it face? Our hypothesis is that G&uuml;len considers human rights fundamental, presenting them as a link between Islam, democracy, and civil society. However, this approach has encountered practical difficulties such as accusations of Westernization, conflict with traditional interpretations of Sharia, and political pressure. This study employs a qualitative approach within the framework of interpretive-critical analysis, with data analysis conducted through qualitative content analysis. The findings indicate that, relying on Islamic teachings, Sufism, and modern thought, G&uuml;len offers an indigenous interpretation of human rights that is aligned with universal values while simultaneously grounded in religious principles. He views democracy as the platform for realizing human dignity and identifies education, civil society, and interfaith dialogue as the primary tools for the development of human rights. Despite this, his views face significant practical challenges, including the accusation of adherence to liberal values, the lack of a clear governmental implementation framework, and the suppression of the Hizmet movement following the 2016 coup attempt in Turkey. The final conclusion suggests that, notwithstanding these limitations, G&uuml;len&#39;s thought can provide a model for connecting Islam, democracy, and human rights in Islamic societies.<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</p> اسلام, حقوق بشر, جنبش خدمت, دموکراسی, فتح‌الله گولن. Democracy, Fethullah Gülen, Human Rights, Hizmet Movement, Islam. 55 84 http://priw.ir/browse.php?a_code=A-10-2468-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Saberafsharian محمد صابر افشاریان m.saberafsharian@iau.ac.ir 10031947532846009035 10031947532846009035 No PhD student, Department of Political Science, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran. دانشجوی دکتری گروه علوم سیاسی، واحد مشهد،دانشگاه آزاد اسلامی ،مشهد،ایران. Ali Asghar Davoodi علی اصغر داودی ali.davoudi@iau.ac.ir 0700953647 10031947532846009036 Yes Assistant Professor, Department of Political Science, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran. (Responsible author) استادیارگروه علوم سیاسی، واحد مشهد،دانشگاه آزاد اسلامی ،مشهد،ایران.(نویسنده مسئول) Hamid saeeidijavadi حمید سعیدی جوادی ha.saeedijavadi@iau.ac.ir 10031947532846009037 10031947532846009037 No Assistant Professor, Department of Political Science, Mashhad Branch, Islamic Azad University, Mashhad, Iran. استادیارگروه علوم سیاسی، واحد مشهد،دانشگاه آزاد اسلامی ،مشهد،ایران.