Political Research In Islamic World

fa بررسی تطبیقی سیاست‌های فرهنگی و تأثیر آن بر فرهنگ سیاسی و حقوق شهروندی در دوره حسن روحانی و شهید ابراهیم رئیسی A Comparative Study of Cultural Policies and Their Impact on Political Culture and Citizenship Rights during the Administrations of Hassan Rouhani and Ebrahim Raisi تخصصي Special پژوهشي Research دوره‌های ریاست جمهوری حسن روحانی (۱۴۰۰-۱۳۹۲) و شهید آیت‌الله سید ابراهیم رئیسی (۱۴۰۳-۱۴۰۰) دو گفتمان متمایز در سیاست‌گذاری فرهنگی ایران را به نمایش گذاشتند. این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش اساسی است که سیاست‌های فرهنگی دولت‌های روحانی و رئیسی چه تأثیر تطبیقی‌ای بر فرهنگ سیاسی و تحقق حقوق شهروندی در ایران گذاشته است؟ با بهره‌گیری از روش تحقیق کیفی از نوع تحلیل گفتمان و تکیه بر منابع کتابخانه‌ای و اسنادی، یافته‌ها نشان می‌دهد که دولت روحانی با رویکرد «کاهش تنش امنیتی و سیطره‌زدایی» و تدوین «منشور حقوق شهروندی» گام‌های قابل توجهی برداشت، اما با چالش ضمانت اجرا مواجه بود. در مقابل، دولت شهید رئیسی با نظریه «باغبانی فرهنگ» و رویکرد «یکپارچگی و انسجام ساختاری»، معماری حکمرانی فرهنگی را بازطراحی کرد و بر ارتقای قدرت نرم و عدالت فرهنگی تأکید نمود. این تفاوت رویکردها بازتاب‌دهنده دو برداشت متفاوت از نسبت میان دولت، فرهنگ و حقوق شهروندی است. بااین‌حال، هر دو دولت به دلیل موانع بنیادین تاریخی و ساختاری، از جمله ضعف جامعه مدنی، سیاست‌زدگی فرهنگ، تعدد نهادهای تصمیم‌گیرنده و فقدان مکانیسم‌های نظارت فرادولتی، نتوانستند تغییر پارادایمیک در فرهنگ سیاسی مبتنی بر رابطه عمودی قدرت و شهروند مطیع، و نیز در نظام تضمین حقوق شهروندی ایجاد کنند. ازاین‌رو، تفاوت در جهت‌گیری‌های فرهنگی لزوماً به تحول پایدار در مناسبات قدرت و حقوق شهروندی منجر نشده است.   The presidencies of Hassan Rouhani (2013–2021) and the late Ayatollah Seyyed Ebrahim Raisi (2021–2024) represented two distinct discourses in Iran's cultural policymaking. This study addresses the central question: What comparative effects did the cultural policies of the Rouhani and Raisi administrations have on political culture and the realization of citizenship rights in Iran? Drawing on qualitative discourse analysis and library- and document-based sources, the findings show that the Rouhani administration took significant steps through its approach of "reducing security tensions and de-securitization" and the formulation of the "Citizens' Rights Charter," yet faced challenges in ensuring implementation. By contrast, the late Raisi administration, through the theory of "cultivating culture" and an approach centered on "integration and structural cohesion," redesigned the architecture of cultural governance and emphasized the enhancement of soft power and cultural justice. These differences in approach reflect two distinct understandings of the relationship between the state, culture, and citizenship rights. Nevertheless, owing to fundamental historical and structural obstacles—including a weak civil society, the politicization of culture, the multiplicity of decision-making bodies, and the absence of oversight mechanisms beyond the executive branch—neither administration succeeded in bringing about a paradigmatic shift in a political culture characterized by a vertical relationship between power and the obedient citizen, or in the system for guaranteeing citizenship rights. Thus, differences in cultural orientations have not necessarily led to lasting changes in power relations or citizenship rights. سیاست فرهنگی تطبیقی, حسن روحانی, ابراهیم رئیسی, فرهنگ سیاسی, حقوق شهروندی, باغبانی فرهنگ, حکمرانی یکپارچه فرهنگی Comparative Cultural Policy, Hassan Rouhani, Ebrahim Raisi, Political Culture, Citizenship Rights, Cultural Gardening, Integrated Cultural Governance 0 0 http://priw.ir/browse.php?a_code=A-10-2574-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyyed Mohammad Reza Mahmoud Panahi سید محمد رضا محمود پناهی Smpanhi@pnu.ac.ir No Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Theology, Payame Noor University, Tehran, Iran: استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Hasan khodravan حسن خودروان Hasan.khodravan@pnu.ac.ir No Payam Noor University استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Fatemeh Zeidabadi Nezhad فاطمه زیدآبادی نژاد ftme.zeidabadi80@gmail.com 3060568790 Yes Islamic Revolution University دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم سیاسی، دانشگاه جامع انقلاب اسلامی، تهران، ایران.