fa الازهر و نقش آن در تحولات سیاسی‌اجتماعی مصر تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify">دانشگاه الازهر در طول تاریخ خود، دستخوش تطوراتی شده است. این دانشگاه پس از طی دوران رکود در دورۀ عثمانی و قبل از آن، با روی‌کار‌آمدن محمدعلی پاشا وارد مرحلۀ جدیدی شد. در این دوره، الازهر وابستگی مالی کاملی به دولت پیدا کرد. سیدجمال اقدامات مهمی درجهت اصلاح این مرکز علمی انجام داد که عبده آن را ادامه داد. هریک از پروژه‌های اصلاحی یادشده پیامدهای سیاسی‌اجتماعی خاصی در جامعۀ مصر داشت. هدف این نوشتار بررسی ماهیت پروژه‌های اصلاحی الازهر و نقش آن‌ها در تحولات سیاسی‌اجتماعی مصر با روش توصیفی‌تحلیلی و با رهیافت جامعه‌شناسی تاریخی است. به‌نظر می‌رسد به‌علت ماهیت علومی که از زمان ایوبیان در الازهر رواج یافت، اصلاحات محتوایی سیدجمال و عبده تداوم پیدا نکرد و کارساز نشد و به‌جای آن، اصلاحات ساختاری محمدعلی پاشا در الازهر مؤثر واقع شد و نقش این دانشگاه را در تحولات سیاسی‌اجتماعی جامعۀ مصر به حداقل رساند.</p> <p style="text-align: justify">Throughout its history, Al-Azhar University has undergone some changes. Before and after the recession in Ottoman era, with the rise of Mohammad Ali Pasha, this university entered a new phase. In this period, Al-Azhar became completely dependent &nbsp;on the government financially. Seyyed Jamal took important steps toward reforming this scientific center that were followed by Abdeh. Each of the mentioned reform projects had certain social-political consequences in Egypt society. Employing descriptive-analytical as well as historical sociology approach, this paper investigated the nature of Al-Azhar reform projects and their roles in social and political transformations in Egypt. It seems that due to the nature of sciences&nbsp; prevailing from Ayyubian era at Al-Azhar,content reforms of Seyyed Jamal and Abdeh were not continued and did not work well. Instead, the structural reforms of Mohammad Ali Pasha were effective at Al-Azhar and minimized the role of this university in the social and political changes of Egypt.</p> الازهر, اخوان‌المسلمین, محمدعلی پاشا, سیدجمال‌الدین اسدآبادی, پروژۀ اصلاح Al-Azhar University, Muslim Brothers, Mohammad Ali Pasha, Seyyed Jamaluddin Asadabadi, Reform project 99 122 http://priw.ir/browse.php?a_code=A-10-1-24&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Ali Mirali محمدعلی میرعلی alimir124@gmail.com 1003194753284600547 1003194753284600547 Yes Al-Mustafa International University جامعه المصطفی العالمیه