fa تحلیل گفتمانی اسلام خلافت‌ محور در افغانستان تخصصي Special پژوهشي Research  در تاریخ اسلام‌گرایی افغانستان، گفتمان اسلام سیاسی محور «خلافت»، یکی از مهمترین و موثرترین گونه‌های متعدد اسلام‌های سیاسی در این کشور بوده است. نوشتار حاضر بدنبال آن است تا نشان دهد که اسلام سیاسی خلافتی در افغانستان در چهارچوب نظریه تحلیل گفتمان چگونه مفصل‌بندی شده و چه هویتی را بدست ‌آورده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اسلام سیاسی خلافتی در افغانستان در زیر پوست سیاست و قدرت در افغانستان همواره حضور داشته اما در دو مقطع زمانی 1881 تا 1919 و از 1996 به یکی از گفتمان‌های برتر در حیات سیاسی و اجتماعی این کشور تبدیل شده است. در این دوره‌ها من حیث‌المجموع آموزه «خلافت» در نقطه کانونی گفتمان نشسته و دقایقی همانند امارت اسلامی، امیرالمومنین، شریعت، سنت، جهاد، پشتونیسم، امنیت و جهان‌وطنی را پیرامون خود مفصل‌بندی نموده است. اسلام سیاسی خلافتی در این مقاطع در رقابت با دیگر گفتمان‌های خانواده اسلام سیاسی و گفتمان‌های خارج از آن در رقابت بوده و در مقاطعی موفق شده است به عنوان گفتمان هژمون زمام قدرت را در افغانستان به دست گیرد. این گفتمان در هر دو دوره به دلیل پیوند و امتزاج با عناصر قومیتی و افراطی‌گری قابلیت اعتبار خود را از دست داد و به حاشیه رانده شد و در مقابل گفتمان‌ ملی‌گرایی مبتنی بر لیبرال‌-دموکراسی هژمونیک گردید. In the history of Islamism in Afghanistan, the political philosophical discourse of the "caliphate" has been one of the most important and most effective form of political Islam in this country. The present article seeks to demonstrate how the political Islam of the caliphate in Afghanistan has been integrated in the framework of the theory of discourse analysis and what identity it has achieved. The findings show that the political Islam of the caliphate in Afghanistan has always been under the skin of politics and power in Afghanistan, but it has become a major discourse in the political and social life of the country during the period between 1881 and 1919 and since 1996. During these periods, in general, the instruction of "caliphate" has been centered in the focal point of the discourse, and, at the same time, formulated the concepts such as Islamic Emirate, Amir al-Momenin, Sharia, tradition, jihad, Pashtunism, security and the world-wide community within itself. The political Islam of the caliphate has competed at this stage in revival with other political discourses of the political Islam and outside the dialogues, and at some levels has succeeded in conquering power in Afghanistan as the hegemonic discourse. This discourse lost its credibility in both periods due to its linkage and mixing with ethnic elements and extremism, and was marginalized and was hegemonic against the hegemonic liberal-democratic nationalist discourse. واژگان کلیدی: اسلام خلافت محور, عبدالرحمن‌خان, طالبان, افغانستان, تحلیل گفتمان. caliphate -based Islam, Abdolrahman-khan, Taliban, Afghanistan, Discourse analysis 191 214 http://priw.ir/browse.php?a_code=A-10-259-2&slc_lang=fa&sid=1 mohamadali mirali محمدعلی میرعلی alimir124@gmail.com 5529484492 10031947532846003367 Yes دانشیار گروه علوم سیاسی جامعه المصطفی العالمیه امان الله شفائی 10031947532846003368 10031947532846003368 No دانشجوی دکتری قرآن و علوم سیاسی جامعه المصطفی العالمیه