1- استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2- دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم سیاسی، دانشگاه جامع انقلاب اسلامی، تهران، ایران. ،ftme.zeidabadi80@gmail.com
2- دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم سیاسی، دانشگاه جامع انقلاب اسلامی، تهران، ایران. ،
چکیده: (65 مشاهده)
دوره‌های ریاست جمهوری حسن روحانی (۱۴۰۰-۱۳۹۲) و شهید آیت‌الله سید ابراهیم رئیسی (۱۴۰۳-۱۴۰۰) دو گفتمان متمایز در سیاست‌گذاری فرهنگی ایران را به نمایش گذاشتند. این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش اساسی است که سیاست‌های فرهنگی دولت‌های روحانی و رئیسی چه تأثیر تطبیقی‌ای بر فرهنگ سیاسی و تحقق حقوق شهروندی در ایران گذاشته است؟ با بهره‌گیری از روش تحقیق کیفی از نوع تحلیل گفتمان و تکیه بر منابع کتابخانه‌ای و اسنادی، یافته‌ها نشان می‌دهد که دولت روحانی با رویکرد «کاهش تنش امنیتی و سیطره‌زدایی» و تدوین «منشور حقوق شهروندی» گام‌های قابل توجهی برداشت، اما با چالش ضمانت اجرا مواجه بود. در مقابل، دولت شهید رئیسی با نظریه «باغبانی فرهنگ» و رویکرد «یکپارچگی و انسجام ساختاری»، معماری حکمرانی فرهنگی را بازطراحی کرد و بر ارتقای قدرت نرم و عدالت فرهنگی تأکید نمود. این تفاوت رویکردها بازتاب‌دهنده دو برداشت متفاوت از نسبت میان دولت، فرهنگ و حقوق شهروندی است. بااین‌حال، هر دو دولت به دلیل موانع بنیادین تاریخی و ساختاری، از جمله ضعف جامعه مدنی، سیاست‌زدگی فرهنگ، تعدد نهادهای تصمیم‌گیرنده و فقدان مکانیسم‌های نظارت فرادولتی، نتوانستند تغییر پارادایمیک در فرهنگ سیاسی مبتنی بر رابطه عمودی قدرت و شهروند مطیع، و نیز در نظام تضمین حقوق شهروندی ایجاد کنند. ازاین‌رو، تفاوت در جهت‌گیری‌های فرهنگی لزوماً به تحول پایدار در مناسبات قدرت و حقوق شهروندی منجر نشده است.
واژه‌های کلیدی: سیاست فرهنگی تطبیقی، حسن روحانی، ابراهیم رئیسی، فرهنگ سیاسی، حقوق شهروندی، باغبانی فرهنگ، حکمرانی یکپارچه فرهنگی
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي
دریافت: 1405/3/6 | ویرایش نهایی: 1405/8/16 | پذیرش: 1405/8/7
دریافت: 1405/3/6 | ویرایش نهایی: 1405/8/16 | پذیرش: 1405/8/7
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
