سماوری ایرج، حاتمی محمدرضا، بخشایش اردستانی احمد. نقش هویتهای اجتماعی -ملی بر گفتمانسازی ارزشی جمهوری اسلامی ایران (مورد مطالعه: ترکهای آذریزبان ایران). فصلنامه پژوهشهاي سياسي جهان اسلام. 1405; 16 (2) :101
URL: http://priw.ir/article-1-2072-fa.html
1- گروه علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ایران.
2- استاد، گروه علوم سیاسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران ، m.hatami@pnu.ac.ir
3- گروه علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی تهران، ایران
چکیده: (12 مشاهده)
رابطه میان هویت قومی و هویت ملی در میان ترکهای آذریزبان ایران، در بستر تداوم مؤلفههای زبانی و فرهنگی آذری و در تعامل با ارزشهای ملی، دینی و سیاسیِ مطرح در گفتمان رسمی جمهوری اسلامی ایران، به شکلگیری صورتهای متفاوتی از همگرایی، بازتعریف و مناقشه انجامیده است. در این میان، همسان دانستن تعلق ملی با حمایت از نظام سیاسی و نیز تلقی مطالبات زبانی و فرهنگی بهعنوان نشانه نفی هویت ملی، مانع از تبیین دقیق این رابطه چندلایه میشود. پژوهش حاضر با هدف تبیین چگونگی مفصلبندی هویتهای قومی، زبانی، دینی و ملی ترکهای آذریزبان با گفتمانسازی ارزشی جمهوری اسلامی ایران انجام شد. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل محتوای کیفی اسناد بر اساس الگوی شریر و تفسیر گفتمانی بر پایه نظریه گفتمان لاکلائو و موفه بود. یافتهها نشان میدهد که رابطه هویتهای اجتماعی ـ ملی ترکهای آذریزبان با گفتمان ارزشی جمهوری اسلامی ایران خطی و یکسویه نیست. هویت زبانی و فرهنگی آذری میتواند در کنار تعلق ملی ایرانی استمرار یابد و لزوماً به جایگزینی هویت ملی منجر نشود. همچنین، ارزشهایی مانند ایران، وحدت، عدالت، استقلال، دین و مشارکت در پیوند با تجربه تاریخی و مؤلفههای هویتی، معانی ثابتی ندارند و در برخی زمینهها بازتعریف میشوند. فاصله میان تعریف رسمی ارزشها و مطالبات زبانی و فرهنگی نیز زمینه ظهور صورتبندیهای انتقادی و گفتمانهای رقیب را فراهم میکند. بر این اساس، گفتمانسازی ارزشی فرایندی متشکل از همپوشانی، بازتعریف و مناقشه است و نقش هویتهای اجتماعی ـ ملی در آن بیش از پذیرش یکپارچه گفتمان رسمی، در تعامل و چالش بر سر معنای ارزشها نمود مییابد. این نتایج بر پایه شواهد موجود در منابع به دست آمدهاند و الگوهای هویتی و گفتمانی بازنماییشده در این اسناد را نشان میدهند؛ بنابراین، نمیتوان آنها را به نگرش همه ترکهای آذریزبان ایران تعمیم داد؛ بلکه اعتبار یافتهها در چارچوب اسناد و زمینههای تاریخی و گفتمانی بررسیشده قابل ارزیابی است.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1405/3/24 | پذیرش: 1405/6/10 | انتشار: 1405/6/18