Farahmandzadeh F, Sadeghi S. The Approach and Perspective of Shiite Jurists at the Beginning of the Qajar Period During the Iran-Russia Wars. پژوهشهاي سياسي جهان اسلام 2025; 15 (4) :1-23
URL:
http://priw.ir/article-1-2037-fa.html
فرهمندزاده فریده، صادقی سعید. رویکرد و چشمانداز فقهای شیعی آغاز قاجاریه در جریان جنگهای ایران و روس. فصلنامه پژوهشهاي سياسي جهان اسلام. 1404; 15 (4) :1-23
URL: http://priw.ir/article-1-2037-fa.html
1- استادیار، گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. ، f.farahmandzadeh@pnu.ac.ir
2- استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
چکیده: (63 مشاهده)
نخستین پادشاهان سلسله قاجاریه در جستجوی منبع جدید مشروعیت و استقرار پایههای قدرت خود در ایران، در موضعی تأییدطلبانه به فقهای شیعی نزدیک شدند. این تقرب بهویژه در جریان یورش روسها به ایران تشدید شد و شکل جدیدی از همکاری نهاد دین و دولت را نمایان کرد. هر دو نهاد انگیزهها، رویکرد و چشمانداز خاص خود را دنبال میکردند. درحالیکه قاجاریه به دنبال استواری و تداوم ساختار قدرت سیاسی-نظامی بود، فقیهان به دنبال ارتقای نفوذ اجتماعی-سیاسی، حفظ انتظام عمومی و حدود کشور شیعی بنا به صلاحدید و ولایت خود بودند. اگرچه ایشان از ادعا بر حکومت بهعنوان جانشینان سیاسی-مذهبی پیامبر هرگز دست نکشیدند، به دلیل عدم تحقق شرایط حکمرانی به مداخله و مشاوره در امور و ارکان قدرت بسنده کردند. این پژوهش در پی بررسی انگیزهها و اهداف هر یک از دو نهاد مذکور و پاسخ به این پرسش است که کدام یک از چشماندازهای ایشان و تا چه اندازهای به تحقق پیوست. یافتههای پژوهش آشکار میکند که با افزایش وابستگی قاجاریه به کسب تأیید و مشروعیت مذهبی از جمله از طریق استفتاء، مهمترین هدف فقها که افزایش تأثیر سیاسی-اجتماعی مجتهدان بود محقق شد. با این همه انتظارات کلی ایشان درباره حفظ ثغور و انتظام امور جامعه شیعی مطابق دیدگاههای آنها بهدرستی برآورده نشد. روش تحقیق در این پژوهش مبتنی بر روش کتابخانهای، دارای رویکرد تاریخی و مبتنی بر روش توصیفی-تحلیلی است.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصي دریافت: 1404/11/8 | پذیرش: 1405/1/22 | انتشار: 1405/1/26