دوره 2، شماره 1 - ( پژوهشهاي سياسي 1391 )                   جلد 2 شماره 1 صفحات 87-120 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

شاه‌علی احمدرضا. جریان روشنفکری در عصر مشروطه: چالش‌ها و فرصت‌ها. فصلنامه پژوهشهاي سياسي جهان اسلام. 1391; 2 (1) :87-120

URL: http://priw.ir/article-1-84-fa.html


دانشگاه علم و صنعت ایران ، shahali@iust.ac.ir
چکیده:   (2611 مشاهده)

روشنفکری به دنبال رویارویی جریانات دینی- کلیسایی با دستاوردهای علمی و بشری بود که پس از چند قرن چالش شدیدی را میان دین، علم و سیاست به وجود آورد. این پدیده در برهه‌ای از تاریخ (دوران قاجاریه) با همان ویژگی‌های غربی خود وارد ایران شد و در مواجه با نهضت مشروطه مجالی یافت تا بتواند عقاید و افکار خود را بر جامعه حاکم و از فرصت‌های به وجود آمده استفاده نماید.

این نوشتار، ضمن اشاره به مفهوم روشنفکری در غرب و مختصات آن به بررسی وضعیت روشنفکری در دوران مشروطه پرداخته و چالش‌ها و فرصت‌هایی را که این گروه در جامعه با آن مواجه بوده است تبیین می‌نماید.

با توجه به چالش‌ها و فرصت‌هایی که این جریان داشته می‌توان نتیجه گرفت اگر چه روشنفکران با طرح مفاهیمی چون حکومت قانون، آزادی خواهی، ملّی‌گرایی و... در جهت محدود کردن نظام استبدادی گام برداشته و با شعار رفع عقب‌ماندگی جامعه ایران حرکت کردند اما اتکای بیش از حد و تسلیم آنها در برابر غرب، عدم پایگاه مردمی و از همه مهمتر مقاومت و مخالفت با نهاد روحانیت و دین، در عمل به یکی از عوامل اصلی انحراف در مشروطه مبدل شد که موجب محکم شدن جای پای استعمار در کشور و روی کارآمدن استبداد رضاخانی گردید.

متن کامل [PDF 235 kb]   (15 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۱/۱/۱۹ | پذیرش: ۱۳۹۱/۳/۱۰ | انتشار: ۱۳۹۱/۳/۱۸

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


کلیه حقوق این وب سایت متعلق به فصلنامه علمي- پژوهشي پژوهشهای سیاسی جهان اسلام می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2015 All Rights Reserved | Quarterly Journal of Political Research in Islamic World

Designed & Developed by : Yektaweb