دوره 15، شماره 3 - ( فصلنامه پژوهش های سیاسی جهان اسلام پاییز ۱۴۰۴ 1404 )
جلد 15 شماره 3 صفحات 0-0 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
hasanvand R, hatami M, alisofi A, farrokhi Y. Rereading the subject of the service and betrayal of Haj Ibrahim Khan, the sheriff, in the conflict between Lotf Ali Khan and Agha Mohammad Khan Qajar. پژوهشهاي سياسي جهان اسلام 2025; 15 (3)
URL: http://priw.ir/article-1-2040-fa.html
URL: http://priw.ir/article-1-2040-fa.html
حسنوند رحمن، حاتمی محمدرضا، علی صوفی علیرضا، فرخی یزدان. بازخوانی موضوع خدمت و خیانت حاجابراهیمخانکلانتر در منازعهی لطفعلیخان و آقامحمدخانقاجار. فصلنامه پژوهشهاي سياسي جهان اسلام. 1404; 15 (3)
رحمن حسنوند1 
، محمدرضا حاتمی*2 ، علیرضا علی صوفی3 ، یزدان فرخی3
، محمدرضا حاتمی*2 ، علیرضا علی صوفی3 ، یزدان فرخی3
1- دانشجوی دکتری گروه تاریخ ایران اسلامی ،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران
2- استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه پیام نور،تهران،ایران(نویسنده مسئول ) ،m.hatami@pnu.ac.ir
3- دانشیار گروه تاریخ ایران اسلامی ،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران
2- استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه پیام نور،تهران،ایران(نویسنده مسئول ) ،
3- دانشیار گروه تاریخ ایران اسلامی ،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران
چکیده: (18 مشاهده)
این پژوهش به واکاوی تناقض تاریخی شخصیت حاج ابراهیم خان کلانتر، معمار گذار به دولت قاجار، و نقد روایتهای ایدئولوژیک القا شده توسط مورخان دورههای قاجار و پهلوی میپردازد. با بهکارگیری روش توصیفی-تحلیلی و استناد به منابع دستاول تاریخی، مسئله محوری تحقیق بر این مبنا تعریف شد: آیا کنشگری کلانتر در سقوط زندیه، معلول خیانت فردی بود یا پاسخی مبتنی بر ضرورتهای راهبردی آن عصر؟ یافتههای پژوهش نشان داد که سرنگونی زندیه نه بر پایه خیانت، بلکه نتیجه محاسبات واقعگرایانه جهت تمرکز قدرت در برابر تهدیدات استعماری روسیه و انگلستان و ناتوانی ساختاری زندیه در حفظ تمامیت ارضی بود. روایتهای سلطنتمحور، با برساختن برچسب «جفاپیشه»، عاملیت سیاسی کلانتر را به تقلیلگرایی اخلاقی فروکاستهاند؛ در حالی که اسناد ثانویه نظیر گزارشهای دیپلماتیک اروپایی، نقش وی را در پیشگیری از تجزیه ایران آشکار میسازند. علاوه بر این، شکاف دانشی در منابع سنتی، ناشی از سوگیری مورخان درباری در نادیدهانگاشتن سازوکارهای پیچیده گذار قدرت مانند همکاری با نخبگان محلی و دیوانسالاری و همچنین تأثیر فضای رقابت و دسیسه دربار بوده است. در نهایت، این پژوهش با فراتر رفتن از پارادایم دوگانهانگارانه خدمت/خیانت، الگوی کنشگری کلانتر را در چارچوب نظریه بقای حکومتها تحلیل نموده و بر این گزاره تأکید میکند که نقد ایدئولوژیزدایی از روایتهای تاریخی، شرط لازم برای گشایش فهمی پویا از واقعیتهای چندلایه تاریخ معاصر ایران است. این یافتهها، ضرورت بازتعریف جایگاه وزرا در تاریخنگاری سیاسی ایران را بر پایه عاملیت دیالکتیکی کنشگران، به جای اتکا به روایات تکسویه، نمایان میسازد. روششناسی تحقیق بر گردآوری دادهها با روش اسنادی-کتابخانهای و پردازش آنها با رویکرد توصیفی-تحلیلی استوار است.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
