دوره 16، شماره 2 - ( فصلنامه پژوهش های سیاسی جهان اسلام تابستان 1405 )
جلد 16 شماره 2 صفحات 70-53 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Soltani M, Pishgahi Fard Z, Kamran Dastjerdi H. Validation of Geopolitical and Political Geography Theories. Political Research In Islamic World (Priw) 2026; 16 (2) :53-70
URL: http://priw.ir/article-1-2062-fa.html
URL: http://priw.ir/article-1-2062-fa.html
سلطانی محمدرضا، پیشگاهی فرد زهرا، کامران دستجردی حسن. اعتبارسنجی نظریه‌های ژئوپلیتیک و جغرافیای سیاسی. فصلنامه پژوهش‌هاي سياسي جهان اسلام. 1405; 16 (2) :53-70
1- دانشجوی دکتری، گروه جغرافیای سیاسی، پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران. ، mohamadr.soltani@ut
2- استاد، گروه جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2- استاد، گروه جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده: (561 مشاهده)
چکیده
نظریه‌های کلاسیک ژئوپلیتیک و جغرافیای سیاسی مانند قلب زمین مکیندر، ریملند اسپایکمن و دیگران، مکان‌های استراتژیک ثابتی را به عنوان «مرکز زمین» معرفی کرده‌اند. با این حال، تحولات شتابان جهان معاصر (فناوری، جهانی‌شدن، تغییرات اقلیمی، ظهور بازیگران غیردولتی) اعتبار آنها را با چالش مواجه ساخته است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد انتقادی و با تدوین شش معیار صریح اعتبارسنجی (جامعیت، هماهنگی با شواهد، توان پیش‌بینی، توجه به بازیگران غیردولتی، پویایی زمانی-مکانی، کاربرد هنجاری) نشان می‌دهد که نظریه‌های کلاسیک میانگین نمره ۳ از ۱۰ را کسب کرده و ضعف اصلی آنها در نادیده گرفتن بازیگران غیردولتی و نگاه ایستا به قلب زمین است. در مقابل، مقاله مفهوم «زنجیره تاریخ» را به عنوان چارچوبی جایگزین و پویا معرفی می‌کند که بر انباشت پنج روند تاریخی، فرهنگی، اقتصادی و فناورانه تأکید دارد. یافته‌ها فرضیه اول (ناکارآمدی نظریه‌های کلاسیک) و فرضیه دوم (قدرت تبیین بالاتر زنجیره تاریخ) را تأیید می‌کند. نتیجه‌گیری مقاله آن است که بازتعریف قلب زمین به عنوان فرایندی پویا و وابسته به انباشت روندهای تاریخی، فرهنگی، اقتصادی و فناورانه، یک ضرورت علمی برای تحلیل مناسبات قدرت جهانی در قرن بیست و یکم است.
نظریه‌های کلاسیک ژئوپلیتیک و جغرافیای سیاسی مانند قلب زمین مکیندر، ریملند اسپایکمن و دیگران، مکان‌های استراتژیک ثابتی را به عنوان «مرکز زمین» معرفی کرده‌اند. با این حال، تحولات شتابان جهان معاصر (فناوری، جهانی‌شدن، تغییرات اقلیمی، ظهور بازیگران غیردولتی) اعتبار آنها را با چالش مواجه ساخته است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد انتقادی و با تدوین شش معیار صریح اعتبارسنجی (جامعیت، هماهنگی با شواهد، توان پیش‌بینی، توجه به بازیگران غیردولتی، پویایی زمانی-مکانی، کاربرد هنجاری) نشان می‌دهد که نظریه‌های کلاسیک میانگین نمره ۳ از ۱۰ را کسب کرده و ضعف اصلی آنها در نادیده گرفتن بازیگران غیردولتی و نگاه ایستا به قلب زمین است. در مقابل، مقاله مفهوم «زنجیره تاریخ» را به عنوان چارچوبی جایگزین و پویا معرفی می‌کند که بر انباشت پنج روند تاریخی، فرهنگی، اقتصادی و فناورانه تأکید دارد. یافته‌ها فرضیه اول (ناکارآمدی نظریه‌های کلاسیک) و فرضیه دوم (قدرت تبیین بالاتر زنجیره تاریخ) را تأیید می‌کند. نتیجه‌گیری مقاله آن است که بازتعریف قلب زمین به عنوان فرایندی پویا و وابسته به انباشت روندهای تاریخی، فرهنگی، اقتصادی و فناورانه، یک ضرورت علمی برای تحلیل مناسبات قدرت جهانی در قرن بیست و یکم است.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
